نجوم و فضا

کهکشان - قسمت اول

علی اصغر آقا محمدی — 2009-02-06T13:22:32+01:00

كهكشان

كهكشان مجموعه ای از ستاره ها ، گرد و غبار و گاز است كه با نیروی جاذبه كنار هم نگه داشته شده اند.منظومه ی شمسی ما در كهكشانی به نام "راه شیری" جای دارد.دانشمندان تخمین می زنند بیش از 100 میلیارد كهكشان در سرتاسر جهان شناخته شده ، پراكنده شده اند.ستاره شناسان از میلیون ها كهكشان بوسیله ی تلسكوپ عكس تهیه كرده اند.دورترین كهكشان هایی كه از آنها عكس تهیه شده ، حدود 10 تا 13 میلیارد سال نوری از ما فاصله دارند.یك سال نوری فاصله ای است كه نور طی یك سال و در خلأ می پیماید- در حدود 46/9 تریلیون كیلومتر (88/5 تریلیون مایل).پهنای كهكشان ها در محدوده ای از چند هزار تا نیم میلیون سال نوری جای میگیرد.كهكشان های كوچك كمتر از یك میلیارد ستاره و كهكشان های بزرگ بیش از یك تریلیون ستاره دارند.

راه شیری پهنایی در حدود 100000 سال نوری دارد.فاصله واقعی از خورشید تا مركز كهكشان در حدود 25000 سال نوری است و نزدیك به 100 میلیارد ستاره در آن وجود دارد.

به جز راه شیری تنها سه كهكشان دیگر با چشم غیر مسلح قابل مشاهده هستند.مردم ساكن در نیمكره شمالی می توانند كهكشان "آندرومدا" را مشاهده كنند كه در حدود 2 میلیون سال نوری از ما فاصله دارد.مردم ساكن در نیمكره جنوبی می توانند "ابر ماژلانی بزرگ" ، كه در فاصله ی تقریبی 160000 سال نوری از زمین قرار دارد ، و همچنین "ابر ماژلانی كوچك" ، كه در فاصله ی 180000 سال نوری از ما قرار دارد را مشاهده كنند.

یك كهكشان مارپیچی و شبیه به فرفره ، با بازوهای مارپیچی كه اطراف یك برآمدگی مركزی بیرون آمده اند . این كهكشان كه با نام M100 شناخته می شود ، بسیار شبیه كهكشان ما به نظر می رسد

مجموعه های كهكشانی

كهكشان ها به طور نا برابر در فضا توزیع شده اند.تعداد معدودی از آنها همسایه نزدیك ندارند.تعدادی نیز به صورت جفت ظاهر می شوند و هر كدام دیگری را دور می زند.اما خیلی از آنها در گروه هایی به نام "خوشه" یافت می شوند.یك خوشه ممكن است شامل كمتر از دوجین تا چندین هزار كهكشان شود كه در آن كهكشان های نزدیك به هم به دور كهكشانی بزرگتر جمع شده و آن را دور می زنند.یك خوشه ممكن است پهنایی به بزرگی 10 میلیون سال نوری داشته باشد.

كهكشان راه شیری جزیی از خوشه ای است كه "خوشه محلی" نامیده شده و از حدود 24 كهكشان شناخته شده تشكیل شده است كه مهمترین آنها عبارتند از:

كهكشان "آندرومدا" ، كهكشان "چرخ فلك" در صورت فلكی سه گوش ، "ابر ماژلانی بزرگ" و" ابر ماژلانی كوچك" .

خوشه های كهكشانی ، در چرخش خود ، گروه هایی در ساختار بزرگتر هستند كه "اَبَر خوشه" یا "خوشه بزرگ" نامیده می شوند.یكی از بزرگترین ساختارهایی كه تاكنون نقشه برداری شده ، شبكه ای از كهكشان ها است ، كه با نام Great Wall شناخته می شود.این ساختار بیش از 500 میلیون سال نوری درازا و 200 میلیون سال نوری پهنا دارد.

"خوشه ی محلی" ، خود عضوی از "ابر خوشه ی محلی" است كه دارای حدود 100 خوشه ای است كه به دور آن می گردند.در مركز ابر خوشه ها ، یك ابر خوشه ی غول آسا جای دارد كه سایر ابر خوشه ها به دور آن می گردند.

مشتری-قسمت دوم

علی اصغر آقا محمدی — 2007-08-26T19:08:00+01:00

نمایی از مشتری

مشتری

این تصویر توسط تلسكوپ فضایی هابل ناسا در 13/Feb/1995 گرفته شده است كه در آن جزئیات 3 طوفان سفید بیضی شكل كه از جنوب غربی لكه سرخ بزرگ مشتری (پایین - سمت چپ سیاره) امتداد پیدا كرده اند ، نشان می دهد.شكل ابرها در این تصویر كاملا متفاوت با تصویری است كه در 7 ماه قبل گرفته شد.این مشخصات زمانی به هم نزدیك می شوند كه لكه ی سرخ بزرگ توسط بادهای نیرومند به سمت چپ انتقال داده شود ، در حالی كه بیضی های سفید به سمت شرق متمایل می شوند.

لایه ی خارجی 2 تا از این طوفان های سفید در پایان دهه ی 1930 تشكیل شده است.در مركز سیستم ابرها ، هوا به سمت بالا حركت میكند و گاز تازه ی آمونیاك را با خود بالا می برد.زمانی كریستال های یخی سفید شكل می گیرند كه گازهای بالا آمده منجمد می شوند تا به ابرهای سردی كه در بالاترین سطح خود جایی كه دما (˚F200-) ˚C130- می باشد ، می رسند.

تصویر مشتری از دیدگاه كاسینی

این تصویر ، تصویری كامل از مشتری است كه از كنار هم گذاشتن تصاویر كوچكتر ایجاد شده و در 29/Dec/2000 توسط كاسینی گرفته شده است. كاسینی این تصویر را در نزدیك ترین فاصله با سیاره ی غول پیكر مشتری یعنی در حدود 10 میلیون كیلومتری آن گرفته است.این بهترین تصویری است كه به طور كامل جزئیات رنگی مشتری را نشان می دهد.قدرت تفكیك تا km60 می باشد.این تصویر از 27 تكه تشكیل شده كه تنها 9 تصویر لازم است تا كل سیاره را در یك الگوی كلی تحت پوشش قرار دهد. و هر كدام از این ها در سیستم رنگی قرمز-سبز-آبی برای اینكه تصویری بهتر ارائه دهند ، تصویربرداری شده اند.اگرچه دوربین كاسینی توانایی دیدن رنگ های بیشتری را نسبت به انسان دارد اما رنگهای مشتری در این تصویر جدید خیلی نزدیك به چیزی است كه چشم انسان از روی زمین می بیند.

لایه ای از ابرهای ضخیم سطح این سیاره را پوشانده است.برخلاف انتظار ، با وجود اغتشاش های فوق العاده ای كه در جو قابل رویت هستند ، نوارهای قهوه ای رنگ مایل به قرمز ، بیضی های سفید و لكه سرخ بزرگ پا بر جا مانده اند.مهم ترین مشخصه انرژی به ابرهای درخشان كوچك در سمت چپ لكه ی سرخ بزرگ و به مكانی نزدیك به نیمه شمالی سیاره مربوط می شود.این ابرها گسترش پیدا می كنند ، سپس طی چند روز ناپدید می شوند و در نهایت تولید روشنایی می كنند.شكل لایه ای ابرها توسط بخارهای قدرتمند پرسرعت مشتری كه به صورت موازی به سمت نوارهای رنگی حركت می كنند ، شكافته می شوند.نوار سیاه برجسته در قسمت نیمكره شمالی سیاره محل گذر سریعترین بخارهای مشتری می باشد ، همراه با بادهای شرقی كه دارای سرعت km/h480 (mile/h300) می باشند.قطر مشتری 11 برابر زمین است ، بنابراین كوچكترین طوفان ها در مشتری قابل مقایسه با بزرگترین آنها در زمین می باشد.

برخلاف زمین كه آب به شكل ابر متراكم می شود ، ابرهای مشتری از آمونیاك ، هیدروژن سولفید و آب تشكیل شده اند.كم یا زیاد شدن مقدارشان ، تركیب متفاوتی از این مواد را به وجود می آورد.رنگ های نارنجی و قهوه ای ممكن است مربوط به اثر شیمیایی لایه های عمیق تر جو باشد و یا بر اثر عكس العمل شیمیایی ناشی از نور فرابنفش خورشید به وجود آمده باشند.نواحی كوچك مایل به آبی در شمال و جنوب استوا ، نواحی ای هستند كه دارای پوشش ابری كمی می باشند.

(تحت نظر NASA/JPL/سازمان علمی فضا)

ساختار درونی مشتری

این تصویر ساختار درونی مشتری را نشان می دهد.قسمت اعظم لایه خارجی از مولكول های هیدروژن تشكیل شده است.در عمق بیشتر هیدروژن به مایع تبدیل می شود.در km10000 از زیر ابرهای بالایی مشتری ، هیدروژن مایع فشاری برابر 1000000 بار با دمای ˚k6000 بدست می آید.در این مرحله هیدروژن تغییر فاز می دهد و به هیدروژن مایع فلزی تبدیل می شود.در این مرحله ، اتم های هیدروژن شكسته شده و به یون های مثبت و الكترون هایی تبدیل می شوند شبیه به ساختار درونی خورشید.

در لایه های پایین تر ، لایه های یخی شاخصی وجود دارد كه متشكل از تركیبی آبكی شامل آب ، متان و آمونیاك تحت فشار و دمای بالا است و در نهایت در مركز هسته ، صخره ای یخی كه 10 برابر زمین جرم دارد ، قرار دارد.(برگرفته از Calvin J.Hamilton)

تصویری از هلال باریك مشتری

این تصویر كه از كنار هم قرار دادن تصاویر Galileo در مدار C9 بدست آمده ، هلال باریك مشتری را نشان می دهد.این تصویر با اشعه ی مادون قرمز و بنفش گرفته شده با 2 تصویر پردازش شده ی سبز رنگ دیگر. (برگرفته از Ted Stryk)

تلسكوپ اپتیكی نروژی

این تصویر مشتری توسط تلسكوپ اپتیكی نروژی 6/2 متری كه در La Palma واقع در جزیره ی قناری گرفته شده است.این تصویر مثال خوبی از تصاویری است كه توسط تلسكوپ های زمینی می توان گرفت.

انجمن علمی تلسكوپ اپتیكی نروژ (NOTSA)

منابع: سایت های: NASA و Solarviews

مشتری-قسمت اول

علی اصغر آقا محمدی — 2007-08-24T22:08:00+01:00

مشتری

مشتری پنجمین و بزرگترین سیاره در منظومه شمسی است.اگر داخل مشتری خالی بود ، بیش از 1000 سیاره مانند زمین در آن جا می گرفت ؛ هم چنین مشتری جرمی در حدود 1.9 x 10²⁷ كیلوگرم و قطری برابر با 142800 كیلومتر (88736 مایل) دارد.تا به حال 62 قمر برای مشتری شناخته شده كه 4 قمر معروف آن به نام های "كالیستو ، اروپا ، گانیمید و یو" توسط گالیله در سال 1610 مشاهده و كشف شدند.به دور مشتری یك حلقه وجود دارد ، اما این حلقه واضح نیست و تقریباً از زمین دیده نمی شود (این حلقه در سال 1979 توسط Voyager 1 مشاهده شد).جو این سیاره دارای مقدار زیادی هیدروژن ، هلیم با مقدار اندكی از متان ، آمونیاك ، بخار آب و تركیبات دیگر می باشد.در اعماق درونی مشتری فشار به قدری بالاست كه اتم های هیدروژن شكسته می شوند و الكترون آزاد میكنند ، به طوری كه اتم های مورد نظر شامل بار مثبت می شوند.این فرآیند پایه ای برای تبدیل هیدروژن به فلز می باشد.

نوارهای رنگی ، ابرهای اتمسفری و گردبادها جزء ویژگی های بارز سیستم دینامیكی هوای مشتری می باشند.الگوی ابرهای نوارگونه طی چند ساعت یا چند روز تغییر میكند.لكه ی سرخ بزرگ مشتری یك گردباد عظیم است كه در خلاف جهت عقربه های ساعت حركت میكند.در لبه ی خارجی ، موادی كه ظاهر می شوند در عرض 4 تا 6 روز تغییر می كنند ؛ در نزدیكی مركز ، حركت ها آرام تر و تقریباً به صورت رندُم در مسیر می باشند.جهت حركت طوفان های كوچكتر و گردبادها را از روی ابرهای نوارگونه می توان یافت.

شفق هایی كه در ناحیه ی قطبین مشتری دیده می شود ، شبیه به شفق شمالگان زمین است.مشخص شده كه دلیل ایجاد شفق های قطبی مربوط به موادی است كه از قمر "یو" به صورت مارپیچی در امتداد میدان مغناطیسی منتشر شده و در جو مشتری به دام می افتند.رعد و برق های ناشی از برخورد ابرها با ارتفاع زیاد در این سیاره ، شبیه به رعد و برق های عظیمی است كه در جو بالایی زمین تا به حال مشاهده شده اند.

حلقه ی مشتری

برخلاف الگوی حلقه های پیچیده و تركیبی زحل ، مشتری دارای سیستم حلقوی ساده ای است كه تشكیل شده از یك هاله ی درونی ، حلقه ی اصلی و حلقه ی نازك بیرونی یا Gossamer .فضاپیمای Voyager ، Gossamer را تنها یك حلقه نشان داد اما تصاویر فضاپیمای Galileo كشفیات غیر منتظره ای را ارائه داد مبنی بر اینكه Gossamer از 2 حلقه تشكیل شده است.حلقه ی درونی توسط حلقه ی بیرونی احاطه شده است.این حلقه ها بسیار باریك هستند و از اجزای غبار آلودی كه از برخورد شهاب سنگ های بین سیاره ای با 4 قمر كوچك داخلی مشتری به نام های , Metis , Adrastea , Thebe" "Amalthea به وجود آمده اند ، تشكیل شده اند.بیشتر این ذرات اندازه ی بسیار ریزی دارند.

هاله ی درونی حلقه ، حلقوی شكل است و در حدود 92000 كیلومتر تا 122500 كیلومتراز مركز مشتری گسترش یافته است.مهمترین و روشنترین حلقه از مرز هاله در حدود 128940 كیلومتر فاصله دارد كه می توانیم این فاصله را با مدار داخلی Adrastea مقایسه كنیم.هر چقدر به مدار داخلی Metis نزدیك می شویم ، روشنایی حلقه ها كاهش می یابد.

حلقه های مشتری و قمر هایش به صورت كمربندی قوی از الكترون ها و یون هایی كه در میدان مغناطیسی سیاره به دام افتاده اند ، وجود دارند.این ذرات و میدان آنها ، جو مغناطیسی و یا محیط مغناطیسی را در بر گرفته اند.

مشخصات مشتری

Jupiter Statistics

Mass (kg)

1.900e+27

Mass (Earth = 1)

3.1794e+02

Equatorial radius (km)

71,492

Equatorial radius (Earth = 1)

1.1209e+01

Mean density (gm/cm^3)

1.33

Mean distance from the Sun (km)

778,330,000

Mean distance from the Sun (Earth = 1)

5.2028

Rotational period (days)

0.41354

Orbital period (days)

4332.71

Mean orbital velocity (km/sec)

13.07

Orbital eccentricity

0.0483

Tilt of axis (degrees)

3.13

Orbital inclination (degrees)

1.308

Equatorial surface gravity (m/sec^2)

22.88

Equatorial escape velocity (km/sec)

59.56

Visual geometric albedo

0.52

Magnitude (Vo)

-2.70

Mean cloud temperature

-121°C

Atmospheric pressure (bars)

0.7

Atmospheric composition

Hydrogen
Helium

90%
10%

منابع:

سایت های: NASA و Solarviews

كتاب دهـــــــر نوشته دكتر حسین سالاری

آیا ما در 27 آگوست 2 ماه در آسمان داریم؟؟؟

علی اصغر آقا محمدی — 2007-08-24T22:08:00+01:00

مدتی است که خبری بین همه فوروارد میشه مبنی بر این که شب 27 آگوست مریخ در آسمان به درخشندگی ماه دیده میشه و دو ماه در آسمان داریم! چنین چیزی از نظر علمی غیر ممکنه چون مریخ حتی در کم ترین فاصله از زمین بیش از صد برابر دورتر از ماهه! از تمام بچه های نجومی خواهش می کنم این دروغو در وبلاگشون بنویسن تا همه مطلع بشن! چون این مطلب هر سال داره تکرار میشه و حتی رسانه های ملی( نظیر روزنامه اعتماد ملی و ... ) هم اونو مینویسن. تصویر بالا ماه و مریخ رو در کنار هم در آسمان نشون میده! اگه دوست دارید همین پست رو در وبلاگتون استفاده کنید.